بررسی کتاب‌های افسانه شعبان نژاد

در جلسه نوزدهم باشگاه امتداد به سراغ خواندن و نقد آثار افسانه شعبان نژاد رفتیم. افسانه شعبان نژاد شاعر و نویسنده ادبیات کودک و نوجوان است. او کارشناس رشته زبان و ادبیات فارسی و کارشناس ارشد رشته ادبیات نمایشی است و دارای دکتری هنر و نشان درجه یک هنری در ادبیات داستانی و شعر می‌باشد.

همچنین او نزدیک به 130 اثر شعر، قصه و رمان به چاپ رسانده است که حدود 40 اثر توانسته اند جوایزی از جشنواره های مختلف هنری و ادبی دریافت کنند. سردبیرى مجلات رشد نوآموز و رشد دانش آموز و عضویت در شوراى شعر کیهان بچه ها از جمله مسئولیت هاى او بوده است

کتاب‌های بررسی شده در باشگاه امتداد

هاجستم و واجستم

 درباره دختربچه‌ای است که از خانه بیرون می‌رود اما به هرجای کتاب هاجستم و واجستم می‌رسد از آن‌جا طرد می‌شود. مثلا وقتی به کنار باغچه رفت زنبور به او گفت که از آن‌جا برود و به گل‌ها دست نزند. بعد پرنده به او همین را گفت و در ادامه با حیوانات دیگری مواجه می‌شود و در آخر دخترک به خانه برمی‌گردد و بغل پدرش می‌رود و متوجه می‌شود بغل پدر امن‌ترین جا برای اوست

چتری از گل برگ

در کتاب چتری از گل‌برگ‌ها دوازده شعر کوتاه درباره بهار، ستاره، باران و …. را به قلم افسانه شعبان‌نژاد می‌خوانیم. ننه سرما، کفش نو، شعر باران، مهمان و چتری از گل‌برگ‌ها نام برخی از اشعار منتشر شده در این مجموعه هستند. زبان ساده و روان را باید از امتیازات این مجموعه دانست. تصویرسازی شاد و زیبا این کتاب را برای کودکان جذاب کرده است و به نوعی نقطه قوت این مجموعه محسوب می‌شود. شعر چتری از گل‌برگ‌ها درباره شاپرکی است که با قطره‌ای باران خیس شده است.

کتاب من و خواب جنگل

این کتاب در بستر شعری بلند داستان دختری کوچک را روایت می‌کند که یک روز در خواب به دل جنگل نزدیک خانه‌اش سفر می‌کند؛ این دختر کوچک راوی زیبایی‌های این جنگل برای مخاطبان است.

بخشی از کتاب را باهم بخوانیم «یک روز خواب دیدم/ جنگل مرا صدا زد/ تق‌تق به شیشه‌ها زد/ همراه آن پرنده/ رفتم میان جنگل/ خورشید می‌درخشید/ در آسمان جنگل/ یک گوشه برکه‌ای بود/ آبی و صاف و کوچک/ پر بود آب برکه/ از آسمان و پولک/ یک دسته ماهی سرخ/ آن‌جا در آب بودند/ در آب صاف برکه/ در پیچ و تاب بودند…»

در نوزدهمین جلسه باشگاه امتداد چه گذشت؟

در این جلسه ما میزبان خانم ((افسانه شعبان نژاد)) بودیم و درباره آثارشان صحبت کردیم و سوال هایی که در این مدت برای‌مان ایجاد شده بود را ازشان پرسیدیم.

این گفتگو سرشار از تجربه چندین ساله خانم شعبان‌نژاد است و حتما برای شما هم خواندنش جالب است.

آیا شعر خواندن برای کودکان روش خاصی دارد؟​

من همیشه معتقدم که شعرگفتن یک هنر است و خواندن آن یک هنر دیگری که بسیار مهم است برای کودکان به چه شکلی خوانده می‌شود. شعر خواندن درست به این معناست که به حالت نمایشی خوانده بشود و خواننده غلطی در خواندن نداشته باشد و ریتم و قافیه‌ها را حفظ کند.

شما در سرودن اشعارطبق قاعده یا دستورالعمل خاصی پیش می‌روید؟​

من برای سرودن شعرها از دستورالعمل خاصی استفاده نمی‌کنم اما چند نکته را حتما در حین آن رعایت می‌کنم. اولین نکته این است که ما باید به‌صوذت کامل با زبان مخاطب آشنا باشیم به این معنا که او چه چیزهایی را دوست دارد و به چه چیزهایی فکر می‌کند.

برای مثال وقتی می‌خواهیم از یک میز برای کودک بگوییم، ما آن را از بالا می‌بینیم و کودک آن را از پایین می‌بیند پس بایداز همان زاویه درباره میز صحبت کنیم.

نکته دیگر این است که در یک شعر نباید از چند موضوع استفاده کنیم و باید صرفا به یک موضوع بپردازیم و همچنین نباید از تعداد کلمات زیاد استفاده کنیم و بهتر است که در شعر حتی شده یک مقدار کمی از طنز کمک بگیریم چون در گروه سنی خردسال دست‌مان بسته است و نمی‌توانیم از صنایع ادبی استفاده کنیم و بیشتر باید از عاطفه و احساس صحبت کنیم.

درباره وارد شدن و زندگی در دنیای کودک میشه بیشتر توضیح بدید؟​

منظور از زندگی کردن در دنیای کودکی، دنیای کودکی خودمان نیست چون آن دوره دیگر تمام شده است و با دنیای کودک‌های الان متفاوت شده است و برای اینکه بتوان بیشتر در دنیای کودکان امروز ارتباط برقرار کرد باید از هر بستری برای ارتباط گیری با آنان استفاده شود. من خودم سعی می‌کنم حتما هرچندوقت یکبار به مهدکودک و مدارس سر بزنم تا این ارتباط را عمیق‌تر کنم.

از کجا بفهمیم شعری که برای کودک انتخاب می‌کنیم مناسب است یا نه؟​

پیشنهاد من در این موضوع این است که شعرهایی را انتخاب کنید که از شاعرهای‌شان مطمئن هستید و می‌دانید که او دغدغه این حوزه را دارد و آثارش می‌تواند برای کودک جذاب باشد.

به طور مثال یادم است یک ناشر کتابی را با موضوعات حیوانات به عنوان کتاب خردسال درنظر گرفته بود اما وقتی کتاب را می‌خواندید متوجه می‌شدید اصلا مناسب خردسال نیست و لزوما به‌خاطر شخصیت های حیوانات نمیشه آن را برای خردسال درنظر گرفت.

فکر می‌کنید استقبال خانواده‌ها نسبت به شعر برای خردسالان چگونه است​؟

کلا اقبال نسبت به کتاب کم شده است و این مشکل کنونی جامعه است و این می‌تواند به خاطر وجود مشکلاتی باشد که باعث حذف شدن کتاب از سبد خرید خانواده‌ها باشد اما بازهم کتاب گروه سنی خردسالان از بقیه گروه‌های سنی اوضاعش بهتر است و طبیعت کودک با شعر به‌خاطر ریتمیک بودن آن سازگار است.

ویژگی ها و معیارهای شعری که ارزش ادبی ندارد چیست؟

اولین معیار نگاه دقیق به دنیای خردسال، زبان مناسب برای آنان به طوری که بدانیم چه واژه‌هایی را برای آنان استفاده می‌کنیم و مهم‌ترین چیز انتخاب موضوع است که باید مربوط به دنیای آنان باشد نه اینکه صرفا کتاب دارای یک زبان محاوره باشد. باید به زبان کودک، علایقش و نیازهایش توجه داشت.

انتخاب شما سرودن شعر خردسال است یا نوجوان؟

سرودن شعر برای هر گروه سنی برای من دوست‌داشتنی است اما لذت سرودن شعر برای خردسالان از همه بیشتر است و اولین شعرم را سوم دبستان سرودم.

خاطره ای از استاد:« شما شاعر کودک هستید.»

یادم است برای اولین‌بار دفترچه شعرهایی را که سروده بودم را برای آقای رحماندوست فرستادم و ایشان درجواب گفتند که در شعرهایت یک روح کودکانه وجود دارد و تو شاعر کودکی!

و ایشان از همان زمان به عنوان یک استاد همراه من شدند و هنوز هم دوست دارم نظر ایشان را درباره کارهایم بدانم.

هر دو هفته یکبار با یک نویسنده یا موضوع،‌ در باشگاه امتداد به دنیای کتاب کودک می رویم. اگر دوست دارید شما هم با ما همراه شوید به باشگاه مجازی امتداد در برنامه «به‌خوان» بپیوندید.

دیدگاهتان را بنویسید